Antwoord

Het handhaven van een constante lichaamstemperatuur tijdens langer durende inspanning onder koude omstandigheden, zoals alpine-ski, vereist een belangrijke aanpassing in de huid, die lang niet altijd slaagt.

Aspecten die meespelen zijn:
- extern: temperatuur, sneeuw, passen van de schoenen, isolatie materiaal
- intern: voldoende drinken tevoren maakt de kans op bevriezing kleiner
- overig: roken, alcohol, bepaalde medicamenten, bepaalde ziektes (diabetes) kunnen gepaard gaan met een slechtere doorbloeding van de handen en voeten
- skieën geeft i.t.t. b.v. langlauf of wandelen in de sneeuw een stagnatie in de afvoer van lymfe en bloed, waardoor pijn en afkoeling optreedt. Hersenaandoening

De onderste laag van de huid bestaat uit een bindweefsel netwerk, gevuld met vetcellen en water. Het voorziet daardoor in functies als warmte-isolatie, drukpolstering en energieopslag.

De extremiteiten, dat wil zeggen armen en benen en met name de handen, onderbenen en voeten missen deze vetlaag en hebben een een lagere gemiddelde huidtemperatuur, met een grote variatie in de temperatuur. Hoofd en romp hebben een hogere gemiddelde temperatuur en kennen daarin weinig variatie. Sportbeoefening bij lage omgevingstemperatuur zal leiden tot vernauwing van de huidvaten. Wanneer de lichaamstemperatuur daalt beneden 35 graden Celsius, spreekt men van hypothermie oftewel onderkoeling.

Daarbij is ondanks de vernauwing van de huidvaten, het warmteverlies via de huid groter dan de warmteproductie door de inspanning.

De eerste verschijnselen daarbij zijn spiertrillingen, koude blauwe huid en pijn in de ledematen. Tijdens de kou is er een groot verlies aan warmte in de extremiteiten, door de sterke doorbloeding, en via het onbedekte hoofd, waar een hoge huidtemperatuur makkelijker in stand kan worden gehouden. Voeten, handen, oren, neus, kin en wangen zijn de plaatsen waar zich bevriezing kan voordoen. Dat betreft weefsel-afsterving door ijskristallisatie en vaatvernauwing. Bij de eerste graads bevriezing ontstaat een witte plek. Blaren, vaak blauw, duiden op tweede graads bevriezing. Bij derde graadsbevriezing treft men diepe necrose (afsterven van cellen), na verloop van tijd scherp afgegrensd van de omgeving, ook wel gangreen geheten.

Het eerste verschijnsel van bevriezing is pijn, die overgaat in gevoelloosheid. Koudeletsels kunnen ook zonder bevriezing ontstaan door koud water of gesmolten sneeuw in de schoenen, of gewoon door te knellende schoenen. In minder ernstige gevallen krijgt men koude pijnlijke voeten, krampen en vocht-oedeem, bij ernstige gevallen ontstaan blaren en gangreen, de loopgraafvoet.

Behandeling bestaat uit verwarmen van de aangedane plek door wrijven met de hand over de schoen en later thuis opwarmen met warm water, wat vaak pijnlijk is. Als je het gevoel hebt, dat je voeten bevriezen, moet je niet in de sneeuw je schoenen uit te doen, want je krijgt ze niet meer aan! Doe de skis uit en loop je voeten warm.

Als later blijkt dat je blaren hebt, mag niet gewreven worden. Na ontdooien in warm water ontstaat vaak reactieve zwelling. Bij blaren hebben corticosteroïden geen effect. Tetanusinjektie, antibiotica en pijnstillers zijn echter wel aangewezen. Ernstige letsels dienen in het ziekenhuis behandeld te worden. Preventief zijn een goede vocht en voedingstoestand en uiteraard een aangepaste kleding.

Als schoenen te groot zijn, krijgt de voet te veel speling. Dit gaat dit ten koste van de coördinatie (je maakt eerder fouten) en er ontstaan blaren. Eventueel kun je dit compenseren met een sportzooltje. Ook twee paar wollen sokken werkt prima. Als schoenen te klein zijn, ontstaan er pijnlijke drukpunten, met name bij de tenen of je krijgt kramp in de voeten. Bij het dragen van steunzolen zul je dus ook rekening moeten houden met de extra ruimte die deze correcties vergen. Trek veters of sluiting niet te strak aan. Daar ter plaatse op de wreef ontstaat bij te strakke sluitingen een ontsteking van de pezen. Ook ter hoogte van de hielrand van de schoen ontstaat een irritatie aan de achillespees indien de schoenhiel te strak zit. Deze ontstekingen kenmerken zich door een wat warmer, iets gezwollen gebied en de pijn neemt toe na aandoen van de schoenen.

Omdat tijdens het skieën de bloedafvoer gedeeltelijk stagneert, kan dit aanleiding geven tot een pijnlijk, branderig gevoel onder de voet. Vaselinezalf en Eucerine anhydrosum kunnen een bescherming bieden tegen kou en maken een ruwe huid wat soepeler. Het insmeren met warmtezalf kan ook de klacht verhelpen. De meeste preparaten bevatten een salicylaat, nicotinezuur, histamine, menthol of een combinatie.

Hyperemie van de huid is het bereikte effect, maar soms komen overgevoeligheidsreacties voor. Enkele dagen acclimatisering aan nieuwe klimatologische omstandigheden is vaak noodzakelijk om problemen met de warmteregulatie te voorkomen.`