Antwoord

Beste Ingrid,

U wilt weten hoe u afkomt van het ongewenste gedrag waar u sinds ruim 7 jaar last van heeft.

U omschrijft uw gedrag als volgt: haren van wenkbrauwen en wimpers eruittrekken terwijl u dit niet wilt.

Dit gedrag en varianten hierop staat bekend onder de naam: stoornissen in de impulscontrole. Het gaat om gedrag dat op een of andere manier schadelijk is voor de persoon zelf of voor anderen in de omgeving en waar degene die het uitvoert niet aan kan weerstaan.

Meestal wordt er eerst een nare spanning of onrust gevoeld, het gedrag uitvoeren helpt om deze spanning of de onrust te doen verminderen of tijdelijk weg te nemen.

Het gedrag zelf geeft in een of andere vorm een prettig gevoel maar achteraf is er meestal schuldgevoel of spijt.
In de loop der tijd wordt het gedrag vaak zo automatisch dat het nauwelijks meer bewust uitgevoerd wordt.
Haartrekken, nagelbijten, krabben, duimzuigen en tandenknarsen zijn voorbeelden van dit gedrag.

Wat valt er aan te doen? Over medicijnen bij deze klacht weet ik niet veel. Ik zou u adviseren daar een psychiater over te raadplegen. Ongetwijfeld zijn er mogelijkheden om bijvoorbeeld spanning te verminderen.
Binnen de gedragstherapie wordt veel gewerkt met zelfcontroleprocedures.

Het doel van zo´n behandeling is dat u zelf meer macht over het gedrag krijgt. Ik zal kort een aantal elementen van een dergelijke behandeling de revue laten passeren.
Er wordt begonnen met registratie van het ongewenste gedrag. Dit heeft als doel om vast te stellen hoe vaak het gedrag voorkomt, in welke situaties, onder welke omstandigheden. Ook dient het om weer meer bewust te worden van het gedrag. Tenslotte is een doel van registratie om samen te bekijken of de behandeling haalbaar is. Als het registreren niet lukt is de kans klein dat de persoon de rest wel goed zal gaan uitvoeren.

Als het gedrag geregistreerd is zijn er een aantal technieken die allen toegepast kunnen worden.
Ten eerste wordt getracht de omstandigheden die het gedrag uitlokken te veranderen. Bijvoorbeeld bij haartrekken terwijl iemand televisie kijkt: punniken onder het tv kijken, of handschoenen tijdens het tv kijken.
Ten tweede kan middels afspraken het gedrag beperkt worden. Mensen zijn meestal goed in staat om de tijd die ze aan het gedrag besteden te verminderen. Als de tijd toch overschreden wordt kan een passende consequentie afgesproken worden. Ook kan afgesproken worden dat het gedrag alleen op een bepaalde plek mag. Dus als de neiging onweerstaanbaar wordt moet er bijvoorbeeld naar de gang gegaan worden.
Ten derde is het belangrijk om afspraken te maken over welke consequenties volgen op het niet houden aan de afspraak. Het gaat hier om dingen die nuttig zijn of wenselijk maar die iemand eigenlijk te weinig doet. Hierbij valt te denken aan sporten, alsmaar uitgestelde huishoudelijke karweitjes, sociale verplichtingen, iets aardigs voor een ander doen.

Voor elk gedrag en voor elke persoon zullen andere afspraken gemaakt moeten worden. Het is belangrijk om samen te bespreken wat voor u werkzaam zou zijn en wat u aanspreekt. Afspraken waar u al van tevoren niet helemaal achter staat zullen het moeilijk maken u eraan te houden.
De ervaringen met deze vorm van behandeling zijn erg goed.

Ik hoop u hiermee een eindje op weg geholpen te hebben en wens u veel succes bij het afleren van het gedrag.

met vriendelijke groeten,

Carla Prick, gz-psycholoog/psychotherapeut.