Antwoord

Beste Anoniem,

Graag wil ik uw vragen in dezelfde volgorde beantwoorden:

- Wat is een reactieve depressie ?

Depressies kan men verdelen in twee 'soorten'. Zo kent men de endogene depressie en de exogene depressie. Een ander woord voor endogene depressie is de vitale depressie. Het is een stemmingsstoornis die als het ware in het bloed zit. Vaak is er een erfelijke factor mee verbonden: we zien dit binnen de familie dan nog optreden. Iemand die aan endogene depressies lijdt, wordt depressief zonder aanwijsbare oorzaak.

Een ander woord voor exogene depressie is reactieve depressie. Het woord zegt het eigenlijk al. Hierbij raakt iemand in een depressie als reactie op iets. Bijvoorbeeld het verlies van een baan, echtscheiding, het overlijden van een geliefde. Is de oorzaak van de depressie opgelost dan verdwijnt veelal de depressie.

Wanneer is iemand nu depressief? Iedereen kent weleens dagen dat het allemaal wat minder gaat. Doorgaans wordt gesteld dat iemand depressief is indien hij/zij gedurende op zijn minst 2 aaneengesloten weken last heeft van een aantal kenmerken.

Als kenmerken worden genomen: verlies van interesse, bedroefdheid, zwaar tillen aan gebeurtenissen, verlies van zelfvertrouwen . Vaak ziet men slaapstoornissen optreden. Soms gaat iemand overmatig veel slapen. Er is hyperactiviteit of juist traagheid. Alles kan de persoon irriteren en dat is voor de omgeving veelal moeilijk te hanteren.

De omgeving gaat zich in een dergelijke situatie vaak van de patiënt distantiëren en dat bevordert weer zijn of haar isolement. Dit noemt men een geagiteerde depressie.

Is de persoon juist enorm lusteloos dan noemen we dat een geremde depressie. Zo iemand kan dagenlang zijn mond houden. Hersenaandoening
Het is voor een depressief mens erg moeilijk om aan een dag te beginnen. Er kunnen verstoringen in het dagritme gaan ontstaan. 's Avonds is het moeilijk naar bed gaan met het vooruitzicht op een slapeloze nacht, en opstaan is ook moeilijk omdat de patiënt geen zin heeft aan een nieuwe dag te beginnen.

Soms treden er angsten op. Angst voor ziekten, angst in het donker, om alleen te zijn, hoogtevrees, pleinvrees et cetera. Concentratieproblemen ontstaan omdat de malende gedachten de patiënt volledig in beslag nemen. Piekeren veroorzaakt ook weer besluiteloosheid. Er ontstaat interesseverlies waardoor de patiënt op een gegeven ogenblik een zeer geisoleerd bestaan gaat leiden en dat terwijl contacten met anderen juist zo nodig zijn om uit het dal te komen.

Veelal treden er lichamelijke klachten op zoals bijvoorbeeld spanningshoofdpijn, pijn op de borst, druk op de maag. Soms ontlaadt de spanning zich in een hyperventilatieaanval.

Verlies van libido (zin hebben in seks) en eetstoornissen zijn ook mogelijk. Meestal is er sprake van verminderde eetlust. Niet altijd worden de lichamelijke klachten in verband gebracht met een depressie.

Doordat de patiënt zelf het gevoel ontwikkelt te kort te schieten krijgt hij het gevoel waardeloos te zijn, hij/zij blijft malen over (vermeende) fouten . Hij/zij gaat zich steeds schuldiger voelen. Het leven wordt gevoeld als een kwelling en incidenteel kunnen er gedachten aan de dood ontstaan. Anderen hebben alleen maar last en verdriet om hem/haar wordt gedacht.

Mijn vraag is of er aanwijsbare feiten zijn die u voor de depressie van uw man kunt aanwijzen. De aanwezigheid van psychotische momenten lijken mij een reden te zijn om deze diagnose 'reactieve depressie' te herzien, vooral omdat in de familie (de moeder) een manisch-depressieve component aanwezig is. Ook de opmerking 'soms heeft hij de kolder in zijn kop' stemt mij tot nadenken over de diagnose 'reactieve depressie'.

- Is een reactieve depressie te genezen ?

Alle depressies zijn behandelbaar – doch algemeen genomen blijft de stemming een zwakke plek te blijven. Bij stresstoestanden e.d. zal iemand met een doorgemaakte depressie veeleer de neiging hebben op een depressieve manier te reageren. Aan de andere kant heeft iedereen wel zijn zwakke plek, bijvoorbeeld iemand met chronische rugpijn zal vaak ook gevoeliger zijn voor rugpijn bij stress dan andere mensen.

De zwaartepunten binnen de behandeling van depressies ligt wel verschillend: endogene depressies worden het best behandeld met medicatie (antidepressiva) – bij reactieve depressies wordt een psychotherapeutische behandeling het best overwogen.

In mijn ervaring echter, wordt het onderscheid tussen reactieve en endogene depressies zelden zeer duidelijk gemaakt: alle depressies worden met antidepressiva behandeld en er is ook een gespreksbehandeling.

De gespreksbehandeling is voornamelijk gericht op een gezonde geesteshygiëne aannemen in de toekomst: hoe ga ik om met stress – hoe leer ik mijn grenzen stellen – hoe kan ik meer genieten. Gespreksbehandelingen kunnen best met de partner of familie gebeuren. Die kunnen dan ook leren begrijpen wat er omgaat in de zieke partner en kunnen ook leren omgaan met deze gevoelens.

Het opstarten van een antidepressieve kuur moet aan een psychiater overgelaten worden. Immers geldt het volgende: antidepressiva werken niet bij iedereen op dezelfde manier. Er zijn een aantal groepen antidepressiva en bij de toediening moet een systematiek toegepast worden.

Daarbij komt nog een eventueel 'manische' component – daarvoor moet dan een zgn. 'stemmingsstabilisator' gestart worden.

Wat uw man doet met zijn medicatie is echt uit den boze. Immers antidepressiva moeten ruim een aantal weken genomen worden vooraleer een merkbare verbetering zichtbaar wordt. Zo kan de dokter ook niet uitmaken of deze soort al dan niet werkt!

Het is wel een normale reactie de medicatie te stoppen wanneer men zich beter voelt, maar men voelt zich dus beter omdat men de medicatie neemt: met de antidepressiva mag alleen gestopt worden in afspraak met de arts.

Ik wil als volgt besluiten:

Laat een psychiater nog eens goed de diagnose overwegen

Indien medicatie moet opgestart worden – moet uw man gemotiveerd worden dit op de correcte manier te nemen: antidepressiva werken goed – maar de kunst is de juiste te vinden die goed werkt bij uw man. Dat vergt tijd! Indien een endogene depressie vastgesteld wordt is dat zelfs de essentiële behandeling.

Indien een gespreksbehandeling gestart wordt: vooral toekomst- en praktisch gericht – als het even kan: in groep, tesamen met de partner of familieleden (Multiple Family Therapy)

- Is er een contactgroep? Is er opvang voor de familie?

Deze vragen zijn specifiek gebonden aan de Nederlandse situatie. Als Belg ken ik uw situatie in dat verband niet, maar ik ben bijna zeker dat ook voor deze groep mensen ergens wel een zelfhulpgroep is. Misschien is het nuttig informatie op te vragen bij de dichtstbijzijnde GGD of uw huisarts.

Indien er nog vragen zijn, beantwoord ik die graag,

Marc Demeulenaere