Rugklachten bij wielrennen, wat zijn de mogelijkheden?
Ik ben een aftakelende 54-er die toch graag wil blijven fietsen ondanks de versleten onderdelen. Wat is het probleem:
Na 26 jaar atletiek en een beetje fietsen, ben ik vanwege een rugprobleem in '92 geheel op de fiets overgeschakeld. 's Winters vooral op de MTB en de rest van het jaar op de racefiets kon ik mijn overtollige energie aardig kwijt.
In '95 heb ik een chemonucleolyse gehad in de tussenwervelschijf L5-S1. Daarna had ik een tijdje minder rugpijn. Bij het fietsen manifesteerde zich dat alleen bij het stoempen tegen de wind, wat ik dus zoveel mogelijk probeerde te vermijden. Merkwaardig genoeg heb bergop geen rugklachten!
Om het nog erger te maken heb ik in 2000 achtereenvolgens een stoma-operatie, vijf weken bestraling en tot slot een rectum-amputatie ondergaan.
In februari heb ik voorzichtig de training hervat op een zacht zadel en met twee zemen over elkaar heen, en in mei zat ik weer dicht bij mijn niveau van 1999, ondanks het feit dat men in de Daniel den Hoed kliniek had voorspeld dat ik nooit meer op een racezadeltje zou kunnen zitten. Half juni heb ik met mijn fietsclubje een rit van 100 km gedaan in de Vlaamse Ardennen, en op de meeste bultjes kwam ik al weer als eerste boven.
Toch blijf ik rugklachten houden. Wat te doen?
Antwoord
Allereerst Chapeau, voor deze Armstrong op leeftijd! Hersenaandoening Overigens is uit onderzoek ook duidelijk geworden dat na een dergelijke darmoperatie de prognose verbetert door regelmatig te blijven sporten. Blijven doen dus ..Rugpijn komt vaak voor bij fietsers, net zoals bij niet-fietsers. Tijdens wielrennen mede door urenlang in dezelfde houding te fietsen en zeker als het koud of nat is. Soms berusten de klachten op een verkeerde afstelling van de fiets, soms op afwijkingen aan de tussenwervelruimte, aan een verkeerde rughouding, of aan een pijnlijke aanhechting van de spieren. Vaak is bij Rugpijn (aspecifiek) de belasting tijdens beroeps/hobby- uitoefening zwaarder dan de belastbaarheid van de rug. Rugpijn tijdens het fietsen wordt meestal minder als men uit het zadel komt, op de pedalen "danst" of de rug overstrekt. Na thuiskomst een warme douche en eventueel een onschuldige pijnstiller als paracetamol, en in het vervolg tevoren de rug met massagezalf insmeren en warm kleden, dat is meestal afdoende.
Als we de bouw van de rug bekijken, dan zien we van opzij, een S-vormige zuil van opgestapelde "kopjes en schotels": wervels, met ertussen tussenwervelschijven, die fungeren als buffers. Deze zijn onder invloed van bewegingen en inwerkende krachten voor korte tijd vervormbaar. Naar mate we ouder worden, neemt deze elasticiteit echter af, vandaar dat hierdoor de belastbaarheid van de rug afneemt. Als er dan ook nog een chemonucleolysis is verricht, zoals bij jou, is de belastbaarheid, vooral tijdens klimmen, nog meer verminderd. Normaal is er de rug onderin hol, hogerop bol en bij de nek weer hol. Door een langerdurende fietshouding, verandert de holte onderin de rug in een bolling en wordt de holling in de nek versterkt. Als deze houding langer (1 tot 2 uur) wordt volgehouden - en nog versterkt bij koud nat weer - gaan onze spieren protesteren, verkrampen en rug en nekpijn treden op. De wervelzuil wordt verstevigd door banden en rugspieren, die de stabiliteit en het bewegingspatroon verzorgen. Wanneer een renner flink voorovergebogen fietst, moet dit bandapparaat voorkomen dat de wervels "doorzakken". Deze banden en spieren fungeren dan als "scheerlijnen" die des te strakker staan naar mate men meer voorover fietst. Een eerste maatregel bij rugpijn tijdens fietsen is dan ook het bekken wat naar voren te kantelen door de rug strekken en meer rechtop te fietsen. Om rugpijn te voorkomen tijdens een langere rit, moet je niet urenlang krampachtig dezelfde houding op de fiets handhaven. Ook kun je wat rekkingen op de fiets doen en je schouders laten "rollen". Rek na aankomst nek en schouderspieren nog eens als je hier vaker last van hebt.
Een goede afstelling van de fiets is ook van groot belang. Wanneer zadel en/of stuur niet goed zijn afgesteld, gaat dat ten koste van de souplesse en zal er meer op kracht worden gereden, hetgeen rugbelastend is. Een "te korte zit" geeft een overbelasting (hyperlordose) van nek en onderrug, waarbij pijn optreedt. Ook bij een te lange voorbouw of een te groot frame ontstaan er problemen; het zwaartepunt komt meer naar voren en de druk in de tussenwervelschijven neemt toe. Vooral bij vrouwen met hun relatief wat kortere bovenlichaam kan dit voorkomen. Dit probleem kan ook optreden door het triatlon stuur. Vooral oudere coureurs, omdat bij hen de beweeglijkheid van de heupen is afgenomen, kunnen dan rugklachten krijgen. Kies daarom bij gebruik van een triatlonstuur, voor een kortere zit (afstand stuur tot aan zadel kleiner), de zogeheten "Amerikaanse houding". Ook het bekken naar voren kantelen, is gunstig. Pas echter veranderingen in de fietsafstelling geleidelijk en met kleine veranderingen toe. In het voorjaar of tijdens een zware tocht/klassieker is de belasting groter dan de belastbaarheid. Deze rugpijn verdwijnt na enkele dagen, al of niet met massage. Een "stoemper" pompt - ten koste van rugpijn - met heel zijn lichaam in plaats van het toepassen van een goede "Coupe de Pedale". Ook een te hoog zadel of een beenlengteverschil leidt tot dit "pompen", goed te zien door achter iemand te rijden. Een slecht wegdek -Parijs/Roubaix- is niet aan te bevelen voor hen, die vaker rugpijn tijdens fietsen ervaren. Blijven zitten tijdens klimmen of tijdens tegenwind is erg rugbelastend, door draaibewegingen met de rug. "Dansend Klimmen", dus regelmatig uit het zadel is daarom aan te bevelen.
Een eerste stap bij rugklachten is verlaging van zadel en verhoging van het stuur. Dat gaat in kleine stapjes van 0,5 cm. Ook bredere, minder hard opgepompte banden, goed gepolsterde handschoenen en een kortere zit bij een triatlonstuur, kunnen erin bijdragen telkens terugkerende pijn tijdens het fietsen te voorkomen. Afwijkingen in beenlengte kunnen gecorrigeerd worden en ook inlegzooltjes bij platvoeten kunnen heilzaam werken. Leer ook een goede "Coupe de pedale" aan. Pas krachttraining in de winter toe en zorg voor een geleidelijke trainingsopbouw in het voorjaar. Het belangrijkste om rugklachten in het algemeen te voorkomen, is het versterken van de buikspieren en het doen van rekoefeningen van de ham-strings. Bij rekken gaat het om de invloed op het bindweefsel in de spieren. Dit bindweefsel is verantwoordelijk voor de algehele stijfheid die optreedt 1 tot 2 dagen na een (ongewone) trainingsarbeid. Door intensieve belasting, treedt er verkorting van de spier op, door inkorting van dit bindweefsel. Rekken is bedoeld om deze verkortingen te voorkomen. Het is voor renners van minder belang dan voor hardlopers of voetballers. Door een goede werking van de buikspieren en het oprekken van de ham-strings, neemt de belastbaarheid van de rug toe en wordt een houdingsafwijking voorkomen. Rek je rugspieren op, door in ontspannen hurkhouding met de handen plat op de grond omhoog te komen, de benen gestrekt en de handen plat op de grond.
Bovenstaande vraag is beantwoord door
Ton Verheij
Ton Verheij is een huisarts met een speciale interesse in sportmedische onderwerpen, en tevens enthousiast gebruiker van internet (Sports Medicine). Hij heeft een huisartspraktijk in Arnhem, en is in zijn vrije tijd een fanatiek wielrenner.
Wist je dat?
Je als MS-patiënt veel keuzevrijheid hebt bij het bepalen van je behandeltherapie? Ons nieuwe dossier 'Behandeling en therapiekeuze bij MS' geeft je handvatten bij het maken van deze keuze. Het geeft meer informatie over een onderhouds- en een acute behandeling. Ook wordt er een vergelijking gemaakt tussen de verschillende middelen die ingezet worden bij een onderhoudsbehandeling. Ook de behandeling van klachten en tips & tricks voor eventuele bijwerkingen komen aan de orde.
Klik hier om het dossier ‘Behandeling en therapiekeuze bij MS’ te lezen.