Kan iemand een loodvergiftiging krijgen door miniscule kristaldeeltjes uit een glazen kroonluchter?
Geachte mevrouw Vrij-Mazee,
Zoals bekend bevat kristalglas lood. Onlangs las ik het volgende: In de 18e eeuw kende men een muziekinstrument dat bespeeld werd door natte vingertoppen op ronddraaiende "borden" van kristalglas te houden. Dit werd uiteindelijk verboden omdat de musici door de uiterst minieme looddeeltjes die via de vingertoppen binnendrongen, kaal werden, en
zelfs gek. Lood is dus zéér giftig.
Momenteel zijn grote kroonluchters in de mode, met veel slingers en hangers van stukken en stukjes kristalglas. Maar voordat we die kopen zou ik u graag willen vragen of (een grote hoeveelheid) kristal op zichzelf niet nadelig is voor de gezondheid? Mij is in de winkel namelijk meegedeeld dat het kristal maar liefst 24 of 30% lood bevat.
Ook, als tweede punt - vraag ik me het volgende af.
Het kristal van zo'n lamp is doorboord en aan elkaar bevestigd met kleine, uitgestanste scherpe metalen plaatjes. Die plaatjes 'schuren' door de boorgaatjes van het kristal wanneer de slingers en hangers heen en weer bewegen (bijvoorbeeld bij tocht, of schoonmaken). Omdat het om honderden boorgaatjes gaat, vraag ik me af of er bij dat 'schuren' een totale (microscopisch kleine?) hoeveelheid lood vrij kan komen die misschien al nadelig is voor de gezondheid?
Kunt u me helpen aan een antwoord op de twee genoemde punten?
Met vriendelijke groet,
Antwoord
Ten eerste: de door u beschreven symptomen passen meer bij een zware-metalenvergiftiging (met name Hersenaandoening thallium) dan bij een loodvergiftiging (Ann Agric Environ Med. 2000;7(1):51-3. Heavy metal poisoning in glass worker characterised by severe dental changes.Bachanek T, Staroslawska E, Wolanska E, Jarmolinska K.)
Bij het verwerken van glas in de glasindustrie zijn met name bij oudere werknemers, van voor het veiligheidstijdperk, wel zware-metalenvergiftiging beschreven waarbij met name het thallium de meeste symptomen geeft. Loodvergiftiging kan wel onstaan na een schot hagel waarbij de hagel in het lichaam blijft.(J Natl Med Assoc. 2003 Oct;95(10):986-90) Loodvergiftiging geeft als symptomen onder andere buikpijn (kolieken)en een typische vorm van bloedarmoede.
In het miniscule beetje glaskristal dat mogelijk vrijkomt bij schurende bewegingen van bijvoorbeeld een kroonluchter, zit een nog minimalere hoeveelheid lood. Dit verspreidt zich door een grote ruimte lucht en hiervan komt heel mischien een nog kleinere hoeveelheid binnen. Dit is echter zo miniscuul dat dit niet gevaarlijk is.
(Er woonden voor het loodvrije benzine tijdperk ook mensen langs snelwegen en ik denk dat die hoeveelheden groter waren.)
Conclusie: een kroonluchter is niet gevaarlijk met het oog op een loodvergiftiging, mischien vehoogt het eerder de kans op botbreuken omdat hij aan het plafond hangt en met een trapje gereinigd moet worden, wat weer een val en dus botbreukrisico meebrengt.
Bovenstaande vraag is beantwoord door
Henriette Vrij-Mazee
Henriette Vrij-Mazee is werkzaam als arts reizigersgeneeskunde. Daarnaast heeft zij ervaring op het gebied van interne geneeskunde, longziekten en reumatologie. Ze is werkzaam geweest bij de trombosedienst, een asielzoekerscentrum en als consultatiebureau-arts. Verder beschikt Henriëtte over de certificaten sportgeneeskunde en duikgeneeskunde.